Wat is slavendenken?
“Slavernij heeft niet alleen te maken met een kleur en de verhoudingen,” zegt Danette Hoyer. “Er zijn zoveel andere dingen in de maatschappij die gebeuren, die gerelateerd zijn aan dat slavendenken en doen.” Het werkt door in hoe we naar elkaar kijken, maar ook in hoe we naar onszelf kijken. “Het gaat er juist om dat we zien dat we allemaal een passie hebben. Je gaat naar een plek die bij jouw passie aansluit. En je ontdekt daar dat wat je doet met je handen hartstikke waardevol is!”
Hoe zien we het terug in de praktijk?
Danette werkte jarenlang in wijken zoals de Korrewegwijk en de Hoogte in Groningen. Ze ontmoette daar jongeren uit gezinnen met “veel generatiearmoede, maar ook met veel generaties in de uitkering.” Ze vertelt: “Ook al wil je als jongere niet die kant uitgaan, je wordt meegetrokken in het aanvragen van een uitkering, niet naar school mogen. Opa, vader, ooms – iedereen zegt dat je niet naar school moet of mag of kan.” Want school betekent een lang traject. “Men wil op dit moment, korte termijn, snél dat bedrag van jouw bijdrage hebben.” Slavendenken zit daar niet alleen in het systeem, maar ook in het doorgeven van hoe je de wereld kunt vertrouwen en overlevingsstrategie.
Wat is er volgens Danette nodig?
Danette ziet beweging. “Er is een andere manier van ondernemen op komst. Mensen zijn hartstikke enthousiast om iets te doen, en voor zichzelf te werken. Die motivatie is belangrijk.” Ze benadrukt het belang van respect voor elkaars inzet: “Wij moeten leren waarderen dat een ondernemer best wel hard werkt om tot een product of iets te komen.” Het gaat volgens haar niet alleen om geld verdienen, maar om bijdragen met wat je kunt: “Ruilen. Ik doe dit, jij doet dat voor mij. Dat soort dingen.” En vooral: “We moeten beter naar elkaars talenten kijken. En die beter waarderen. Met respect.”
Over de film ‘Slavendenken toen, nu en in de toekomst’
“Niet eeuwig wil ik herinnerd worden als de nazaat van een tot slaaf gemaakte. Niet eeuwig terugkijkend met de gedachte: ‘Was het maar…’” Deze woorden van Dichter Charlton Marcus klinken op het podium van het Kwaku Festival 2024. Het is een oproep om de blik te verleggen: niet om het verleden te vergeten, maar om het niet langer als enige referentiepunt te dragen. Slavendenken houdt mensen – soms generaties lang – gevangen in rollen die ze niet zelf gekozen hebben. Rollen van tekort, schaamte of achterstand.
“Want ik wil niet langer verslaafd blijven aan de pijn van toen.” Charlton’s zin raakt aan de kern van wat slavendenken zo verraderlijk maakt: het nestelt zich in ons denken. In systemen, in beleid, maar ook in verhalen die we over onszelf zijn gaan geloven. De film ‘Slavendenken toen, nu en in de toekomst’ maakt zichtbaar dat loskomen daarvan niet begint met het veroordelen van het verleden, maar met het durven herschrijven van het nu. Vanuit bewustzijn. Vanuit waardigheid.
Workshop Slavendenken
Wil je hier meer over weten? In een workshop van één uur kun je zelf ervaren hoe het slavendenken nog altijd doorwerkt in het leven van nu. Danette Hoyer ontwikkelde deze workshop op basis van gesprekken met mensen van allerlei achtergronden: Surinamers, Marokkanen, Indonesiërs, Antillianen, stedelingen én Groningers met wortels in de veenkoloniën.
Wil je hier meer over weten? Mail gerust: danettehoyer@inclusionlab.nl